"Neem verant­woor­de­lijkheid voor het slaver­nij­ver­leden"


PvdD-senator Nicolaï dient motie in voor wet naar Frans voorbeeld

11 maart 2020

De Nederlandse rechtsstaat dient verantwoordelijkheid te nemen voor het onrecht dat met slavernij en slavenhandel is aangedaan. Dat betoogde Peter Nicolaï, senator voor de PvdD, in zijn bijdrage aan het debat over de Staat van de Rechtsstaat in de Eerste Kamer. Nicolaï diende daartoe aansluitend een motie in, die kamerbreed werd ondertekend.

Nicolaï wees erop dat Frankrijk al sinds 2001 een wet kent die de slavernij en slavenhandel in de 16e en 17e eeuw bestempelt als misdaad tegen de menselijkheid. In een motie vroeg hij de regering om eenzelfde wet in Nederland te overwegen.

Ook werd in de motie gevraagd te onderzoeken of in die wet de oprichting en instandhouding van het Nationaal Monument Slavernijverleden, van het Kenniscentrum Slavernijverleden en van een Slavernijmuseum diende te worden geregeld.

De motie werd niet alleen gesteund door GL, de SP en PvdA, maar ook door de regeringspartijen D66, CU en CDA. De stemming erover werd uitgesteld om minister Knops van BZK gelegenheid te geven er schriftelijk op te reageren.

Nicolaï hoopt dat er door zo’n wet een einde kan komen aan de discussie over het al dan niet aanbieden van excuses voor de slavernij en de slavenhandel. < Haal het uit de sfeer van schuld en gevoel en breng het naar het domein van het Recht: door het als misdaad tegen de menselijkheid aan te merken. > In het kort kwam zijn betoog daarop neer.

Nicolaï: "In 1863 werden wetten aangenomen waarbij de slavernij werd afgeschaft. Nu is het zaak een wet aan te nemen waarbij rekenschap wordt afgelegd voor het slavernij-verleden. (...) In Frankrijk werd op 10 mei 2001 een wet aangenomen met maar enkele wetsartikelen.
In artikel 1 werd bepaald dat de Franse republiek erkent dat de slavernij en slavenhandel een misdaad tegen de menselijkheid hebben gevormd. En in artikel 2 werd bepaald dat het onderwijs en het onderzoek de slavenhandel en slavernij de plaats zullen moeten geven die ze verdienen. Heel clean en compact. Geen speld tussen te krijgen. Geen collectieve schuld uitgesproken. Geen woorden-acrobatiek om gevoelens te ontzien. Een misdaad tegen de menselijkheid, ja dat was het en dat kunnen we nu zo uitspreken als we de verantwoordelijkheid van de rechtsstaat erkennen."

Volgens Nicolaï gaat het aannemen van een dergelijke wet nog verder dan ‘excuses’ en is het tijd om tot die wettelijke erkenning te komen, zodat ‘rekenschap' kan worden gegeven over onrecht in het verleden. De rechtsgemeenschap brengt de erkenning van het onrecht daarmee in het domein van het recht, waar het in feite ook thuis hoort, aldus Nicolaï. Hij sloot daarmee aan bij de woorden van Rutte, die op de Auschwitzherdenking dit jaar excuses aanbood voor medewerking van overheidsfunctionarissen aan de bevelen van de Duitse bezetter in het kader van de Jodenvervolging.

De volledige bijdrage van Peter Nicolaï staat hier.