Bijdrage Belas­tingplan 2018 door Floriske van Leeuwen - Partij voor de Dieren


12 december 2018

VOORZITTER,

De verkiezingsbeloften van vandaag zijn de belastingen van morgen zei Martin Luther King. En vandaag is het zover dat we dergelijke belastingen moeten bespreken. Niet alleen op basis van verkiezingsbeloften, we weten dat de voorgenomen afschaffing van de dividendbelasting op geen enkele verkiezingsbelofte gebaseerd was, maar wel op basis van een regeerakkoord dat bestaat uit geven en nemen. Veel kiezers hebben de indruk dat de nadruk vooral op nemen ligt, en accepteren dat niet langer als een gegeven.

Wie de opmars van de gele hesjes ziet, herkent daarin mogelijk een heel ander “en marche” dan Emmanuel Macron voor ogen stond toen hij zichzelf tot koning van de Franse republiek kroonde.

Een breed levende onvrede die doet denken aan L’Ancien Régime et la Révolution dat Alexis de Tocqueville schreef in 1856, over de oorzaken van de Franse revolutie.

Het ancien regime kan niet heel lang standhouden wanneer de wal het schip gaat keren als gevolg van een klimaatverandering die alle perken te buiten gaat.

De begroting koerst op een opwarming van de aarde van 3 graden, en hoewel we dat al jaren konden zien aankomen, en we de catastrofale gevolgen kunnen voorspellen, is het kabinet niet bij machte zodanig bij te sturen dat het in elk geval niet aan ons gelegen zal hebben.

Er zijn radicale maatregelen nodig om klimaatverandering in te dammen, en opstand onder de burgers te voorkomen.

Politici als Sybrand Buma van het CDA hebben de indruk dat mensen in opstand komen door gevoelde klimaatonrechtvaardigheid, maar het onbehagen zit dieper. Mensen voelen zich onvoldoende beschermd tegen een onzekere toekomst die z’n schaduwen vooruit werpt. Ten onrechte wordt aangenomen dat een adequaat klimaatbeleid onbetaalbaar zou zijn en door de gewone man en vrouw moet worden betaald.

Het tegendeel zou het geval kunnen zijn, voorzitter.

Ik kom vandaag in mijn bijdrage niet met onhaalbare en onbetaalbare voorstellen, maar met een Plan B dat klimaatschade kan inperken. Burgers snakken naar maatregelen die uitzicht bieden op een beter leven voor komende generaties, niet naar lapmiddelen en onbegrijpelijke maatregelen.

Voorzitter, vlees, vis en zuivel zijn voor veel Nederlanders niet uit het menu weg te denken. Toch zal er iets moeten gebeuren.

Juist bij een onverminderde consumptie van dierlijke eiwitten is het onmogelijk om de gestelde klimaatdoelen van Parijs voor 2030 te behalen.

Als we het huidige eetpatroon voortzetten hebben we straks drie aardbollen nodig om de bevolking van slechts een aardbol te kunnen voeden, en je hoeft er niet voor doorgeleerd te hebben om te snappen dat die optie geen reele is.

Collega Prast, partijgenoot van de staatssecretaris, heeft voorgesteld vanuit haar achtergrond als gedragseconoom om de sociale norm te veranderen. Waar vlees nu de sociale norm vormt in heel veel maaltijden, ook die door de overheid verstrekt worden, zou via een simpele ingreep de sociale norm kunnen worden omgedraaid.

Waar nu doorgegeven moet worden dat gasten een plantaardige maaltijd willen, in afwijking van de sociale norm, zou bij het standaard verstrekken van plantaardige diners ook op het ministerie van de staatssecretaris, enorm veel klimaatvoordeel behaald kunnen worden, zonder dat de keuzevrijheid wordt aangetast. Wie vlees of vis wil als aanvulling op de plantaardige maaltijd hoeft alleen even een berichtje te sturen in het kader van:

Carnivoor? Geef het door!

De basismaaltijd is dan voortaan dier-, natuur en klimaatvriendelijk, geschikt voor iedereen en niemand hoeft iets te missen. Een telefoontje is voldoende om vlees, vis of zuivel toegevoegd te krijgen.

Minister van Engelshoven, vandaag ook hier aanwezig en tevens partijgenoot van de staatssecretaris heeft al toegezegd deze omkering van de sociale norm in te zullen voeren op het ministerie van OC&W, Minister Kaag overweegt hetzelfde te doen, het College van B&W in Utrecht heeft besloten hetzelfde doen, De Erasmus school of economics, de Universiteit Groningen en Universiteit Utrecht doen mee, mijn simpele vraag aan de staatssecretaris is of hij bereid is op zijn ministerie het Carnivoor? geef het door! serieus te onderzoeken als mogelijkheid en als voorbeeldfunctie.

Graag een reactie!

Een duurzamere samenleving, en dus een beter klimaat, heeft energiebesparende maatregelen nodig zoals het stimuleren van zonnepanelen, elektrische auto’s en vaker de fiets pakken.

Het stimuleren van elektrische auto’s verhoudt zich niet tot de youngtimer-regeling waarbij zakelijke rijders voor een auto van 15 jaar of ouder slechts 35% van de dagwaarde van de auto aan fiscale bijtelling betalen. Je kunt dus spotgoedkoop in een dikke vervuilende oude diesel rijden, die een zeer lage dagwaarde heeft. We hebben in Nederland ook een regeling voor Elektrische youngtimers, van 15 jaar of ouder, waarvoor je slechts 17% van de dagwaarde hoeft bij te tellen. Alleen, er zijn helemaal geen fatsoenlijke elektrische auto’s van 15 jaar of ouder, dus deze regeling is volledig onwerkbaar.

De praktijk leert dat zakelijke rijders na 5 jaar leasen van een elektrische auto, de auto van de hand doen, waarna die auto in veel gevallen geexporteerd wordt omdat het niet aantrekkelijk is ‘m zakelijk te blijven rijden tegen een bijtelling van 22% van de nieuwwaarde.

Is de staatssecretaris bereid te onderzoeken om de leeftijd waarop 100% elektrische auto’s in aanmerking komen voor de youngtimer-regeling te verlagen tot 5 jaar, zodat ondernemers gestimuleerd worden de auto te blijven rijden in plaats van ‘m te exporteren naar landen als Duitsland en Hongarije waar kopers overheidssubsidie krijgen bij de aanschaf van een tweedehands elektrische auto?

Het kabinet wil weliswaar de aanschaf van elektrische auto’s stimuleren met een subsidie van 6.000,- euro in 2021, maar dat is na deze kabinetsperiode en zo heel veel tijd hebben we niet bij het oplossen van het klimaatprobleem. Daarom mijn simpele, maar doeltreffende, oplossing van de elektrische youngtimer die, anders dan Emile Ratelband, z’n leeftijd wel zou moeten kunnen verlagen met een simpele pennenstreek als de staatssecretaris dat wil.

Graag een reactie, ik overweeg een motie op dit punt.

Voorzitter, naast de veelbesproken energietransitie die te moeizaam op gang komt zijn meer maatregelen nodig om de klimaatdoelstellingen van Parijs te behalen.

De eiwittransitie kan en mag niet meer ontbreken op de agenda.

Ook de Gezondheidsraad (GR), de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) hebben de afgelopen paar jaar dit geluid steeds dringender laten horen.

Het meest recente advies, namelijk het advies van april 2018 “Duurzaam en Gezond” van de Rli is hierin heel duidelijk.
Ik citeer:
“ De klimaatopgave leidt op lange termijn onvermijdelijk tot minder productieruimte voor de veehouderij en tot verandering van ons menu.”
En over de verandering van ons menu doet de Rli een belangrijke aanbeveling:
“Stel als doel dat het aandeel dierlijke eiwitten in het eetpatroon in 2030 is gedaald naar 40% van de totale eiwitconsumptie. Een duurzaam en gezond eetpatroon houdt in dat er meer plantaardige en minder dierlijke eiwitten worden gegeten.”

Voor de productie en verwerking van ons voedsel zijn natuurlijke hulpbronnen nodig. Landbouwgrond, water en mineralen, maar ook koolstof, fosfaat en stikstof zijn belangrijke grondstoffen voor de eiwitten die de consument tot zich neemt.

Maar de natuurlijke hulpbronnen op onze kleine, drukbevolkte planeet raken in rap tempo op. De grootste verliezen worden geleden bij het omzetten van plantaardige eiwitten naar dierlijke eiwitten.

Er zijn 7 kilo plantaardige eiwitten nodig om een koe een kilo te laten groeien.

Dat is minstens zo inefficiënt als de inmiddels verboden gloeilamp.

Bovendien valt 24 % van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen toe te schrijven aan de voedselproductie. Dit staat in het rapport “Food systems and natural resources” van het Planbureau voor de Leefomgeving (mei 2016). Het efficiënter en duurzamer gebruiken van natuurlijke hulpbronnen zou dit percentage kunnen verminderen, alsook een verbetering kunnen realiseren op het gebied van biodiversiteit, bodemdegradatie en verdroging, stelt het PBL.

De uitputting van hulpbronnen zal echter gestaag doorgaan als we in dezelfde mate dierlijke eiwitten blijven consumeren als in de afgelopen decennia.

Voorzitter,

Er zijn talloze mogelijkheden om daar verandering in te brengen, ik noemde er al een bij het begin van mijn betoog.

Nederland is op dit moment het land met een van de meeste landbouwdieren per hectare. Maar dat kunnen we veranderen.

We kunnen laten zien dat het anders kan i.p.v. doorgaan met business as usual.

Door minder dierlijke producten te eten draag je bij aan een eerlijkere wereld-voedselverdeling en kun je honger ergens anders op de wereld verhelpen. Het land dat nu wordt gebruikt voor het telen van veevoer, kan ingezet worden voor het verbouwen van gewassen die direct door de mens geconsumeerd kunnen worden.

We kunnen als Nederland koploper worden in de eiwittransitie.

Hoe mooi zou dat zijn?

Een ongezond eetpatroon is de oorzaak is van veel ziekten.

Een groot deel van de diabetespatiënten kan van de medicatie af geholpen worden door een verminderde consumptie van dierlijke, en verhoogde consumptie van plantaardige eiwitten.

Inzetten op gezonder leven en gelijktijdig groente en fruit duurder maken dat rijmt echter niet. Het is een totaal verkeerd signaal naar de samenleving.

Nederlanders eten al jaren minder groente en fruit dan is aanbevolen. Uit onderzoek van Eurostat, het statistische bureau van de Europese Gemeenschap, blijkt dat Nederlanders zelfs het minste groente en fruit eten van heel Europa. Circa 30 % van de Nederlanders eet dagelijks één tot vier porties groenten en fruit. Het Europese gemiddelde is zo’n 50 %. En de consumptie van vlees en zuivel is in Nederland, u raadt het al, is het hoogste van Europa.

Laten we consumenten helpen te begrijpen wat de waarde is van een meer plantaardig menu.

Voor hun gezondheid, die van hun kinderen en de planeet.

De overheid moet daarin het goede voorbeeld geven. Het kabinet erkent in het Preventieakkoord dat mensen ziek worden van verkeerd eten. Het zorgt voor oplopende ziektekosten, maar groente en fruit, dé symbolen als het gaat om gezond voedsel, worden duurder gemaakt. Ongelooflijk.
De btw op groente en fruit zou juist moeten worden afgeschaft. Daarom het verzoek aan de regering om deze maatregel terug te draaien. En de inkomsten die de overheid daarmee misloopt te compenseren via de invoering van een slachttax.

Mijn partijgenoot Lammert van Raan heeft die suggestie gedaan in de Tweede Kamer. En misschien is het goed hier in herinnering te roepen wat de staatssecretaris daar kort geleden van gezegd heeft.

Ik citeer: “ Ik wil het volgende aan de heer Van Raan meegeven. We hebben eerder een discussie gehad over de "vleestaks", zoals we dit toen noemden. We wilden destijds het vlees als zodanig belasten, en dat is ongelofelijk lastig in de uitvoering. We hebben daar ook een keer technisch overleg over gehad. Ik waardeer het echt dat er nu in ieder geval gezocht wordt naar een andere manier. Er wordt gezegd: oké, we weten dat vlees echt vervuilend werkt, dat het een van de meest vervuilende ingrediënten van ons voedselpatroon is; kun je dat dan niet op een andere manier doen? Een slachttaks is inderdaad een andere manier, waarbij je naar het begin van de keten kijkt. Ik denk dat het iets te vroeg is om daar alle antwoorden op te geven…

Als die vraag nog een keer komt en we daar iets meer van weten, zullen we uiteindelijk meer moeten weten over het technische gedeelte. …

Het is niet zo dat ik het nu vol omarm, maar dit is een stuk begaanbaarder qua verkenning dan de eerdere ideeën die we daarover gehoord hebben.” einde citaat.

Welnu, voorzitter, op uitnodiging van de staatssecretaris stel ik de vraag bij deze nog een keer.

We hebben geen tijd te verliezen.

Ik hoor graag de laatste stand van zaken rond dit urgente thema!

Dank u wel


Deze bijdrage is te zien via

Je moet eerst cookies accepteren voordat je deze video kunt bekijken